ਪੱਖੀ

Share on

ਪੱਖੀ ਸ਼ਬਦ ਪੱਖ ਤੇ ਪੱਖੇ ਦਾ ਰੂਪ ਆ। ਪੱਖ -ਪਾਸਾ,ਵਡੇਰੇ ਆਪਸ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ,ਅੱਜ ਕਿਹੜੇ ਪੱਖ ਦੀ ਹਵਾ ਵੱਗ ਰਹੀ ਜਾਂ ਕਿਹੜਾ ਪੱਖ ਵਗਦਾ ਅੱਜ । ਪੱਖ ਤੋਂ ਪੱਖਾ, ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਪੱਖੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਜੋ ਛੱਤ ਨਾਲ ਬੰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚਣਾ ਪੈਂਦਾ ਸੀ। ਪੱਖੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਝੱਲਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਫੇਰ ਬਿਜਲੀ ਦੇ ਪੱਖੇ ਆ ਗਏ । ਪੱਖੇ ਦਾ ਛੋਟਾ ਰੂਪ ਪੱਖੀ ਬਣ ਗਿਆ । ਬੀਬੀਆਂ ਭੈਣਾਂ ਬੜੀਆਂ ਰੀਝਾਂ ਨਾਲ ਪੱਖੀਆਂ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਸੀ ਘਰਾਂ ਚ,ਉਦੋਂ ਪੱਖੀਆਂ ਦਾਜ ਵਿੱਚ ਦਿਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਕਢਾਈ ਕਰਨੀ ,ਉਸ ਕਢਾਈ ਕੀਤੇ ਕੱਪੜੇ ਨੂੰ ਪੱਖੀ ਦੇ ਫਰੇਮ ਚ ਫਿੱਟ ਕਰਨਾ ਫੇਰ ਬਲ ਪਾ ਕੇ ਪੱਖੀ ਦੀ ਝਾਲਰ ਬਣਾਉਣੀ,ਹਵਾ ਵੱਧ ਲੈਣ ਲਈ ਝਾਲਰ ਚ ਵੱਧ ਬਲ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।ਬੀਬੀਆਂ ਪੱਖੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲੱਗੀਆਂ ਪੂਰੀ ਰੀਝ ਲਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ ,ਕਈ ਉਨ ਨਾਲ ਦਰੀ ਵਾਂਗ ਤਣ ਕੇ ਬਣਾਉਂਦੀਆ ,ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਲਾ ਕੇ ਤੇ ਰੀਬਨਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਬਣਾ ਕੇ ਵੀ ਪੱਖੀ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਈ ਜਾਂਦੀ । ਠ ** ਬਾਬੂ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਪੱਖੀ ਬਾਰੇ ਇਉਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ * ਕਲਕੱਤਿਓਂ ਪੱਖੀ ਲਿਆ ਦੇ ਵੇ ਝੱਲੂਗੀਂ ਸਾਰੀ ਰਾਤ * ਕਲਕੱਤੇ ਦੀ ਪੱਖੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣਗੀਆਂ ਜਾਂ ਫੇਰ ਮਾਨ ਸਾਬ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਪਵੇਗਾ ।


ਹੁਣ ਸਮਾਂ ਹੋਰ ਆ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਕਦਰ ਘੱਟ ਗਈ ,ਪਹਿਲੇ ਸਮਿਆਂ ਚ ਜੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੋਈ ਪ੍ਰਾਹੁਣਾ ਆਉਣਾ ਤਾਂ ਮੰਜੇ ਤੇ ਨਵੀਂ ਦਰੀ ਉਪਰ ਹੱਥ ਦੀ ਕੱਢੀ ਚਾਦਰ ਵਿਛਾਉਣੀ ਜੇ ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਮੌਸਮ ਆ ਤਾਂ ਪੱਖੀ ਵੀ ਦੇਣੀ ਝੱਲਣ ਨੂੰ।ਪੱਖੀ ਦੀ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਪੁੱਛ ਹੁੰਦੀ। ਹਰ ਘਰ ਚ ਜੇ 5,7ਪੱਖੀਆਂ ਦਾ ਹੋਣਾ ਉਸ ਘਰ ਦੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਸਚਿਆਰੀ ਦਾ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਦਿਵਾ ਦਿੰਦਾ ਸੀ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫੇਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੀਬੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਈ ਆ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ:-
** ਨੀ ਛੱਡ ਪਰੇ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਆ ਉਸਦੀ ,ਨੀ ਚਾਰ ਪ੍ਰਾਹਣੇ ਆਇਆਂ ਤੋਂ ਪੱਖੀਆਂ ਤਾਂ ਗਵਾਢੋਂ ਮੰਗਦੀ ਫਿਰਦੀ ਸੀ।


ਪੱਖੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਰ ਘਰਾਂ ਚ ਮੁੰਜ ਦੇ ਪੱਖੇ ਵੀ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸੀ ਬੀਬੀਆਂ ਉਹਨੂੰ ਵੀ ਬੜਾ ਸੋਹਣਾ ਝਾਲਰ ਵਾਗੂੰ ਕੱਪੜਾ ਲਾ ਕੇ ਰੱਖਦੀਆਂ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਪੱਖੀਆਂ ਡਰਾਇੰਗ ਰੂਮਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਹਨ,ਡਰਾਇੰਗ ਰੂਮ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਵੀਰ ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ ਨੂੰ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਇਕ ਪੱਖੀ ਬਣਾ ਕੇ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸ ਤੇ ਮੈਂ ਵੀਰੇ ਦੇ ਗੀਤ ਦੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਕਢਾਈ ਚ ਲਿਖੀਆਂ:-
ਤੇਰੇ ਪਿੰਡ ਗਈ ਸੀ ਵੀਰਾ ਵੇ ਫਿਰਨੀ ਤੋਂ ਰੋ ਕੇ ਮੁੜ ਆਈ ਹਾਂ ਉਹ ਪਲ ਬਹੁਤ ਭਾਵੁਕਤਾ ਵਾਲੇ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਵੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਪੱਖੀ ਫੜਾਈ ਤੇ ਵੀਰ ਨੇ ਸਟੇਜ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਖਾਈ।

 

ਇਹ ਸੋਹਣੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਸਾਡੇ ਘਰਾਂ ਚੋਂ ਖਤਮ।ਹੁੰਦੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਨੇ ਜਿਸ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਆ,ਆਓ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਂਭ ਕੇ ਰੱਖੀਏ ਤੇ ਘਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣਾਈਏ ।

ਜਤਿੰਦਰ ਕੌਰ ਬੁਆਲ ਸਮਰਾਲਾ

pr-admin

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Back to top